Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir ölçüttür; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye ateşlemeden girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun çıplak kokusu size bir başlangıç ölçüsü sağlar bilhassa tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada tadımda no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ile sivri uçlu tekli puro benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte damakta beliren tat ne kadar belirgin ise yoğunluk o kadar yüksek demektir ve bu basit adım sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele dayandırır. Sonucu o anda kaydetmek iyi olur, çünkü hafıza kısa sürede kaybolur. Her çubuğu birkaç kez koklamak yanılmayı önler zira gürültülü yerlerde hafif notalar çabucak kaçırılır. Aroma gücü tek başına iyilik ölçüsü sayılmaz; sadece gücü gösterir. Kısacası ilk tadımda sabırlı olmak ve kriterleri önceden belirlemek en doğru yol olur. Kriter belli olunca her çubuk aynı terazide değerlendirilir böylece notlar birbiriyle tutarlı olur. Değerlendirme sırasında telefon kenarda kalırsa odaklanma güçlenir.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir sigarillonun aroması baştan sona değişir; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek doğru olmaz ayrıca erken davranıp sonuç çıkarmak sık görülen bir yanlıştır. Başlangıç bölümde koku genellikle hafif ama net gelir elbette bu sıralama her üründe aynen tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer zira gerçek karakter çoğu zaman burada gizlidir. İkinci evrede aroma gücü sıklıkla yükselir ama notalar belirginleşir hem de çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç eksik olur. Romeo y julieta petit churchills benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür gerçekten bu yüzden yavaş gitmek fayda getirir. Son bölümde sıcaklık yükseldiğinden sertçe notalar baskın olabilir nitekim ısınan yaprak kendi karakterini yalnızca ortalarda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not vermek daha adil değerlendirme sağlar. Bölümlerin sınırı çoğu zaman net olmaz, o nedenle kabaca üç parçaya bölmek yeterlidir. Değişimleri fark etmek adına çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Çok sık çekmek sıcaklığı yükseltir hem de tadı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Aroma gücünü puanlamak öznel izlenimi daha okunur kılar mutlaka sabit ışık ile sessiz bir ortam seçilmelidir. Birden beşe giden bir skala çoğu kişi için yeterlidir bu durum tadım notlarını kişiden kişiye daha karşılaştırılabilir kılar. Bir belli belirsiz notayı, 5 de ağızda uzun süre kalan yoğun aromayı gösterir bu sayede dikkat bölünmez ve yorum doğruluğu yükselir. Petit julietas gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt puanlarda kalır hem de sonradan okunduğunda neyi düşündüğünüz hemen anlaşılır. Petit julietas 25'lik gibi aynı boydaki bir kutu ise tatlı tonları yüzünden yakın bir not çıkarabilir aksi halde aynı çubuk iki ayrı not çıkarabilir. Puanı yazmadan önce birkaç nefes almak şarttır diğer taraftan ondalık puanlar yazmak fazladan bir karmaşa getirir. Ölçeği her seferinde aynı tutmak karşılaştırmayı güvenilir yapar. Ölçeğin orta noktası en çok tercih edilen değerdir, zira dengeli çubuklar büyük kısmını oluşturur. Uçlardaki notlar yalnızca belirgin hâllerde verilmelidir. Bu sayede not defteri ayırt edici olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çap, yanışın hızını ve aroma gücünü belirgin biçimde değiştirir bu nedenle kül hattının eşit gitmesini da gözlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk hızla yanar, dolayısıyla keskin tonlar erken belirir gerçekten dar çaplılarda ısı birikimi belirgin biçimde çabuktur. Tadımda petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu hemen gözlemlersiniz yanma temposu de tadı hemen değiştiren bir unsurdur. Geniş çaplı çubuklarda duman daha yavaş gelir ama aromalar daha geç belirir ve bu çabukluk aromanın okunma süresini kısaltır. Baldan yana yumuşak puro gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler kül oluşumu düzensizse yorum bölümüne eklenmelidir. Yavaş yanış tadı daha ayrıntılı yapar ama gücünü azaltmaz aksine kalın çubukta duman daha geniş bir alana yayılır. Dolayısıyla kalınlığı kayıtlara eklemek unutulmamalı. Değişik kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda tadarken ilk olarak dar çaplıyı sonra geniş çaplıyı içmek mantıklıdır. Böylece güçlü tat hafif olanın tadını bastırmaz. Aradaki ara süresi en az yarım saat olmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Aroma iki kanaldan algılanır: dildeki tat ve burnun yakaladığı koku oysa ikisi birbirini besler ama eş anlamlı değildir. Gücü dikkatle yorumlamak adına bu iki kanalı ayrı ayrı yazmak iyi olur bu ayrım başta önemsiz gelse de yorumları oldukça etkiler. Dumanı ağızdan bırakırken burun yoluyla hafifçe çıkarmak burun geçişi denemesidir mesela hafif bir soluk aromayı çok zengin açar. Robusto formunda puro gibi kremsi bir robusto bu yöntemle aroma katmanını belirgin verir ayrıca burun tıkalıyken denenen tadımlar sağlam sayılmaz. Yirmi dakikalık ince puro benzeri ince bir çubuk de kuru tonu daha kısa geçirir hızlı bir çekiş ise ince tonları örter. Yoğunluk damakta zayıf ama burunda yüksek çıkabilir benzer biçimde ağır bir yemekten hemen sonra algı körelir. Bu iki notu yan yana koymak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını giderir. Yeni başlayan tadımcılar için önce burundan gelen ipuçlarına odaklanmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça dil kısmı de detay vermeye başlar. Farklı kokuları adlandırmayı alışkanlık yapmak algıyı güçlendirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız yorulduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan zayıf hissedilir üstelik yemek arasında deneme yapacaksanız bu önlem iyice değer kazanır. Bu yüzden her çubuktan önce oda sıcaklığında su içmek iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen aroma gücünün gerçek yüzünü okunmasını sağlar. Wide churchills aroma profili benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda yeterlidir çünkü doymuş bir ağız en güçlü aromayı dahi silik hissettirir. Şekersiz kahve kakao notalarını güçlendirir, tatlı içecek ise notaları gölgeler ayrıca çok soğuk içecekler damağı duyarsızlaştırır ve aroma hissini azaltır. Puritos serisi gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası suyla daha temiz anlaşılır o nedenle temizlik adımı atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her seferinde aynı seçmek karşılaştırmayı bozmaz gerçekten yoğun şekerli içecekten sonra keskin notalar gerçekte olduğundan güçlü görünür. Yemekten hemen sonra tadım yapmak doğru olmaz. Su ve kahve dışında çay de düşünülebilir; önemli olan seçimin şekersiz olmasıdır. Ağız tazelendikten ardından birkaç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Aceleyle başlanan tadım çoğunlukla eksik kalır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk formatında yanış kısa sürdüğünden aroma dalgalanması daha dar bir alanda kalır ayrıca başlangıç notu bu boylarda çabucak silinebilir. Bu yüzden başlangıç ile son çekişler arasındaki farkı görmek daha zordur bu sebeple küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha sabırlı izlenmelidir. Club kalınlığında sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir ve aroma gücünü izlemeyi kolaylaştırır çünkü her nefesin ağırlığı daha büyüktür. 20 mini sigarillo benzeri mini ölçü ise kakao tonunu çabucak gösterip sona erer çünkü geçiş dakikalar değil saniyeler içinde gerçekleşir. Kısa çubuklarda iki adet denemek tek çubuktan daha sağlam izlenim sunar bu sebeple düzenli ve dengeli çekiş tercih edilir. Teneke kutu aroması yakmadan önceki ilk notu belirler dolayısıyla yazmayı çubuk yanarken değil de hemen bitince denemek daha rahattır. Bu izlenimi ayrıca yazmak iyidir. Boy kısaldıkça aroma ayrıntısı azalır, ama güç algısı aynı kalabilir. Bu yüzden sigarillo değerlendirmelerini puro kayıtlarıyla doğrudan karşılaştırmamak gerekir. Ayrı sayfa kullanmak yararlıdır.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir deneme yoğunluk konusunda kesin bir fikir vermez yani her deneme bir öncekinin üstüne eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ile saat algıyı etkiler bu alışkanlık birkaç denemeden ardından gözle görülür katkı sağlar. Dolayısıyla küçük bir tadım defteri tutmak fayda sağlar yoksa benzer notalar defalarca baştan öğrenilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao notası aynı kalıyor mu görülür ayrıca aynı ürüne geri dönüp göz atmak ilerlemeyi görmenizi sağlar. Kalın gövdeli beşli kutu benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar sabit kaldığını gösterir bu da boşa emeğe yol açar. Tarih, çubuk adı ile puan tabloya yazılmalı gerçekten ilk notlar ileride açıldığında ilginç farklar barındırır. Notlar birbirinden iki basamaktan fazla sapma çıkıyorsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçeğiniz oturur. Defterde kısa ifadeler ayrıntılı anlatımlardan daha kullanışlıdır. Örneğin ikinci evre güçlü sedir tonu şeklinde bir kayıt tatmin edici sayılır. İleride bakıldığında net kalmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Gövde, içimin damaktaki ağırlığını tarif eder; yoğunluk ise notaların belirginliğidir zira bu iki ölçüt aynı doğrultuda hareket etmek mecburiyetinde olmaz. İkisi çoğu zaman birbirinin yerine anılır, hâlbuki ayrı ölçülür bu iki kavramı ayırmak sonuçta daha gerçekçi bir yorum ortaya çıkarır. El principe neye benzer benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sedir notasını net verebilir mesela ağır bir içim zayıf bir aromayla birleşebilir. La cabaña nasıl içilir gibi dengeli bir kutu de orta gövdeyle badem tonunu güçlü tutar üstelik ağır bir duman notasız de kalabilir. Demek ki yumuşak dumanlı bir puro yüksek aroma verebilir tersi hâl de mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki puan tutmak işe yarar bu nedenle tek kelimeyle güçlü yazmak yerine ikisini ayrı değerlendirmek önerilir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu hesaplamak yanlış sonuç verir. Aynı gövdeli iki ürün arasında aroma ayrımı aramak ince bir beceridir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ve düzenli kayıt almayı ister. Nihayetinde en güvenilir kriter kişisel tercihiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, yoğunluk algısını en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir demek ki en iyi tadım koşulları değiştirmemekle başlar. Nemi düşük bir havada tütün çabuk yanar böylece keskin tonlar öne geçer bu nedenle oda koşullarını da deftere eklemek yararlıdır. Çok nemli ortamda ise duman ağırlaşır ve lezzet bastırılır sıcaklık ise tütünün ısınma hızını değiştiren ayrı bir değişkendir. La prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun koruduğu durumu hesaba katmak gerekir yoksa farklı günlerde çıkan puan farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda denenirse ayrım net görülür değerlendirme günü planlarken bu etkeni hesaba katın. Havalandırma odadaki yabancı kokuları dağıtır, parfüm ise algıyı şaşırtır oysa gerçek neden çoğu zaman ortamdaki hava veya koku olur. Değerlendirmeyi her seferinde benzer koşullarda tekrarlamak en tutarlı yöntemdir. Havasız bir ortamda duman yoğunlaşırsa ikinci çubuğun aroması hatalı algılanabilir. Pencere açıklığı bırakmak genellikle işe yarar. Hava akımı fazla güçlüyse yanış düzeni şaşar.