Acele etmek ara sıra erdem gibi görünür. Ama moda ve stil alanında topluluğumuzda sürekli okuduğumuz şikâyetler genellikle düşünülmeden atılan adımlardan doğuyor. Bu yazıda aceleciliğin görünmeyen maliyetini ele alıyoruz.
Çabukluğa zıt çıkmıyoruz, aceleyle alınan kararların sonuçlarına dikkat çekmek istiyoruz.
Bütçedeki Sürpriz
En görünür sonuç para tarafında kalıyor. Moda ve Stil konusunda çabuk atılan bir imza sonradan geri dönmek için ekstra bedel doğurabilir. Bir de bu masrafın boyutu ilk anda hesaba katılmaz.
Seçenekleri tartmadan karar vermek sık sık gereğinden pahalıya mal olur. Bu yüzden sadece fiyatı değil sonradan çıkabilecek giderleri de hesaba katmak gerekir. Küçük bir bekleme payı sık sık bu masrafın yarısını önler.
Maddi kaybın bir yönü ise kaçan alternatif. Hızlıca bir seçeneğe bağlanınca daha uygun olabilecek başka bir çözüme yönelme fırsatı yok olur. Bu kaybı rakamlarla ölçmek güçtür, ama var olur.
Küçük bir hesap kurmak aydınlatıcı: bir gün ertelemenin kaybı genellikle yanlış kararın bedelinden epey düşük çıkar.
Harcanan Emek
Hızlı seçimin ters etkisi takvim alanında da kendini gösterir. Uygun olmayan bir seçeneğe girip sonra geri dönmek epey zaman alabilir. Moda ve Stil konusunda “hızlı bitirdim” duygusu çoğu kez kısa sürelidir.
Ayrıca emek de heba olur. Birkaç gün hazırlığa yatırmak çoğu durumda ilerideki uzun düzeltme sürecini azaltır. Bu oran sıradan olsa da önemlidir.
Zaman tarafından başka bir tehlike de ertelenen işler. Hatayı toparlamaya çalışırken yeni ve daha değerli işlere vakit bulamazsınız. Bu döngü bir anlık acelecilikle başlayıp birkaç hafta devam edebilir.
Vakti iyi harcamak hız demek değil, doğru yere doğru anda odaklanmak olarak düşünülebilir.
Moral ve Güven Kaybı
Kolay hesaplanamayan bir yük de moral alanında birikir. Beklentiyi karşılamayan adım peşinden insan kendine olan güvenini sorgulamaya başlıyor. Bu durum da sonraki kararları istemeden etkiler.
Forumlarda bu duyguyu açıkça paylaşan üyeler az değil. Hepsinin ortak yanı çoğu zaman “birkaç şeyi daha karşılaştırsaydım” düşüncesi çıkıyor. Bu hikâyelerden öğrenmek okuyucuyu rahatlatır.
Güven sarsılması sık sık sessiz biçimde birikir. Çoğumuz tökezlemesini başkalarına anlatmak çekinebilir, bu tutum da yükü büyütür. Bu nedenle forumda veya yakın çevrede paylaşmak rahatlatır.
Psikolojik yanı küçümsemeyin, zira kendini iyi hisseden insan bir sonraki seçimlerini çok daha sağlıklı atar.
Acelenin Sık Görülen Nedenleri
Birçok kişi çoğu kez geride kalacağı endişesiyle çabuk davranır. Aciliyet hissi veren ifadeler bu duyguyu bilinçli olarak besleyebilir. Moda ve Stil ile ilgili kararlarda bu tür vurgulara karşı biraz şüpheci olmakta fayda var.
Bir başka neden arkadaş baskısı. “Herkes yapıyor” hissi seçimi hızlandırır, fakat her kişinin şartı sizinkiyle aynı olmayabilir. Kendi temponuzu savunmak biraz inat ister ama kazandırır.
Aciliyet baskısıyla başa çıkmanın en kolay yolu aciliyetin nereden geldiğini sorgulamak. Sahiden bir zorunluluk söz konusu mu, ya da bu hissi yalnızca öyle mi görünüyor? Bu soruyu yanıtlamak sık sık baskıyı büyük ölçüde düşürür.
Kararı Yavaşlatmanın Yolları
Çabukluğu bütünüyle bırakmak mümkün olmaz, yine de biraz frenlemek kolay. Bir örnek vermek gerekirse önemli seçimlerde bir gün ara vermek çoğu zaman yeter. Bu küçük bekleme ilk hevesi dindirip daha berrak düşünmenizi kolaylaştırır.
Bir de seçeneğin iyi ve kötü yanlarını kâğıda dökmek şaşırtıcı biçimde işe yarar. Moda ve Stil için güvendiğiniz birine danışmak da işe yarar bir yol sağlar. Özetle mesele yavaş olmak değil, gözü açık ilerlemek.
Her şeye rağmen hızlı karar vermenin yeri de var. Ucuz, risksiz ve kolay telafi edilen konularda uzun uzun tartmak da zaman kaybıdır. Önemli olan hangi kararın çabuk, hangisinin yavaş verilmesi gerektiğini görebilmek.
O nedenle adım atmadan önce şu basit soruyu düşünmek yol gösterir: bu adımdan dönüşüm mümkün mü?
Hata Yapıldıysa
Aceleyle bir karar verdiyseniz panik yapmayın. İlk iş olarak vaziyeti soğukkanlılıkla değerlendirin, geri dönüş seçeneği var mı bakın. Çoğu zaman vaktinde görülen bir yanlış küçük bir düzeltmeyle toparlanır.
Yaşadığınız deneyimi forumda anlatmak hem içinizi hafifletir, üstelik sizinle aynı noktadakilere ışık tutar. Moda ve Stil ile ilgili her yanlış adım gelecekteki seçimler için bir not niteliğindedir. Önemli olan aynı hatayı ikinci kez yapmamak.
